اثر لنگر انداختن چیست و چطور از آن استفاده کنیم [+مثال]

نویسنده: تیم تحریریه آکادمی بازار
انتشار: ۹ خرداد, ۱۴۰۲
آخرین بروزرسانی: ۱۳ دی, ۱۴۰۲
اثر لنگر انداختن

تصور کنید که می‌خواهید یک لباس بخرید، ترجیح شما کدام‌ است؟ یک لباس به قیمت 3 میلیون تومان یا همان لباس با قیمت 5 میلیون تومان، اما در فروش 40٪ تخفیف؟! تا‌ به‌ حال برایتان پیش‌آمده که بگویید “وای، این لباس گران است! می‌دانم که در فروشگاه دیگر می‌توانم همین لباس را با قیمت کمتری بخرم.” این چیزی است که همه ما کم‌ و‌ بیش آن را تجربه کرده‌ایم.

چه آنلاین بخواهید خرید کنید و چه سری به فروشگاه‌های فیزیکی بزنید، در هرصورت اولین موضوعی که برآورد خواهید کرد، قیمت کالاست. بااین‌حال، این قیمت اولیه‌ای که مصرف‌کننده در زمان خرید با آن مواجه می‌شود، به یک نقطه مرجع ثابت تبدیل می‌شود. این یک مثال ساده از مفهوم اثر لنگر انداختن بود.

تمایل شدید فرد بر اولین اطلاعاتی که در هنگام تصمیم‌گیری دریافت می‌کند، به عنوان اثر لنگر انداختن یا «anchor effect» شناخته می‌شود. اثر لنگر گیری در اصل نوعی خطای ذهنی است. یک خطای سیستماتیک ذهنی که بر قضاوت و تصمیم‌گیری افراد تأثیر می‌گذارد و در تصمیماتی که شامل مقادیر عددی مانند قیمت است نقش مهمی دارد.

اگر می‌خواهید در این مورد اطلاعاتی بیشتری به‌ دست آورید، تا انتهای این مقاله از سری مقالات روانشناسی فروش آکادمی بازار با ما همراه باشید تا بدانید که این موضوع در زندگی روزمره یا حتی کسب‌وکارتان اهمیت دارد.

پخش ویدیو
کتاب نقشه فروش
کتاب نقشه فروش

فهرست مطالب

اثر لنگر انداختن چیست؟

همان‌طور که در ابتدای این مقاله گفته شد، اثر لنگر انداختن یا همان سوگیری لنگر، نشان‌دهنده تمایل شدید افراد بر اولین اطلاعاتی است که در مورد یک موضوع دریافت می‌کنند. صرف نظر از صحت آن اطلاعات، مردم از آن به‌ عنوان نقطه مرجع یا لنگر برای قضاوت‌های بعدی استفاده می‌کنند.

به‌ همین‌ دلیل، سوگیری لنگر می‌تواند منجر به تصمیم‌گیری‌های ضعیف در زمینه‌های مختلف، مانند مذاکرات حقوق، تشخیص‌های پزشکی یا حتی خرید شما شود.

چند مثال از اثر لنگر انداختن

چند مثال از اثر لنگر انداختن

بهتر است این موضوع را با ذکر یک مثال توضیح دهیم. فرض کنید که شما در حال بررسی خرید یک ماشین دست دوم هستید و به یک نمایندگی خودرو مراجعه می‌کنید. فروشنده کارتان را راه می‌اندازد و در اولین برخورد با مشتری همه ماشین‌های با قیمت بالا را به شما نشان می‌دهد.

درست اینجاست که نگران می‌شوید و این ترس در دلتان می‌افتد که با این قیمت‌های گران نکند نتوانم ماشین بخرم! بعد از این، فروشنده خودرو به شما خودروهایی دست دوم با قیمت مناسب معرفی می‌کند. با دیدن همه گزینه‌های گران‌قیمت، فکر می‌کنید این خودروها بهترین گزینه برای خرید هستند.

در واقع همه خودروها گران‌قیمت هستند؛ اما فروشنده با نشان دادن خودروهای گران‌قیمت در همان اول کار، برای شما سوگیری لنگر گذاشته است و این موضوع بر درک شما از ارزش یک خودروی دست دوم تأثیر می‌گذارد و چنین فردی می‌تواند شما را فریب دهد تا بیشتر هزینه کنید.

مردم اغلب از روش‌های اکتشافی یا میانبرهای ذهنی برای تصمیم‌گیری استفاده می‌کنند.

به‌ عنوان‌ مثال، خیلی از افراد می‌گویند: «من 10 درصد از درآمدم را در حین کار پس‌انداز می‌کنم تا در صورت از دست دادن کارم، بودجه کافی برای پرداخت هزینه‌های روزانه داشته باشم.» در حالی که این کار می‌تواند به افراد در تصمیم‌گیری سریع کمک کند، اما می‌تواند منجر به سوگیری‌های شناختی شود که اطلاعاتی را که باید هنگام تصمیم‌گیری برای خرید در نظر بگیرند، محدود می‌کند.

دکتر احمد محمدی
استاد احمد محمدی
مدرس و مشاور عالی کسب وکار
پادکست فکرانه - مذاکره

یک مثال دیگر از سوگیری لنگر

فرض کنید شما دور اول مصاحبه برای شغلی را پشت سر گذاشته‌اید و اکنون به دور دوم دعوت شده‌اید. در طول ملاقات با شخص HR در شرکت و طی صحبت‌هایی که داشته‌اید، چنین شخصی پیشنهادی مثلا 10 میلیون تومان برای حقوق در ماه به شما می‌دهد. با توجه به نقش و تجربه قبلی شما، می‌دانید که این پیشنهاد بسیار کم است.

با این مبلغ به عنوان نقطه شروع، می‌توانید تا 15 میلیون تومان مذاکره کنید. شما راضی هستید که بیشتر از چیزی که در ابتدا پیشنهاد داده بودند، دریافت کردید. در واقعیت، این فرد می‌توانست به شما پیشنهاد بیشتری بدهد، اما از اثر لنگر بر علیه شما استفاده کرد و با شروع یک دستمزد بسیار پایین، بر درک شما از میزان حقوق قابل‌ قبول تأثیر گذاشت.

لنگرهایی که کاملا خودسرانه و بی‌ارتباط با تصمیم هستند هنوز هم می‌توانند بر قضاوت ما تأثیر بگذارند، به خصوص زمانی که دانش لازم برای این کار را نداریم. یادتان باشد که اثر لنگر انداختن نوعی سوگیری شناختی است؛ زیرا افراد تمایل دارند بر اولین اطلاعات خود تکیه کنند و می‌توانند خیلی سریع تصمیم بگیرند و حتی در بسیاری از موارد اطلاعات دیگر مانند کیفیت محصول را نادیده بگیرند.

مهم است که به خاطر داشته باشید که هر چه ما در مورد یک موضوع خاص اطلاعات بیشتری داشته باشیم، کمتر در معرض سوگیری لنگر قرار می‌گیریم. زمانی که اطلاعات کافی برای ارزش گذاری برای چیزی نداریم، بیشتر تحت تاثیر لنگرها قرار می‌گیریم.

اگرچه هیچ اتفاق نظری در مورد اینکه چرا سوگیری لنگر رخ می‌دهد وجود ندارد، دو مکانیسم می‌تواند به توضیح این پدیده کمک کند:

  • لنگر انداختن و تنظیم به بهترین وجه در موقعیت‌هایی اعمال می‌شود که افراد تحت تأثیر یک لنگر داخلی هستند.
  • آزمون فرضیه تاییدی می‌تواند توضیح دهد که چگونه لنگرهای خارجی بر قضاوت ما تأثیر می‌گذارند.

چطور در زندگی روزمره دچار اثر لنگر انداختن نشویم؟

این سوالی است که توسط خیلی از افراد پرسیده می‌شود؛ چگونه از این اثر لنگر انداختن در زندگی جلوگیری کنیم؟ باید بگوییم که حل کردن این موضوع کمی دشوار است، اما غیرممکن نیست! در تمام موقعیت‌های مختلف، شما از سوگیری لنگر آگاه هستید، اما فکر می‌کنید که تاثیری بر شما ندارد، در حالی که دارید خودتان را فریب می‌دهید.

چطور در زندگی روزمره دچار اثر لنگر انداختن نشویم

در مورد مذاکره، شما باید روی حداقل مبلغی که طرف مقابل می‌پذیرد، تمرکز کنید. در کل، راهکارهای زیر می‌تواند به شما کمک کند که دچار اثر لنگر انداختن نشوید.

1. تعصب‌تان را بپذیرید

آگاهی از تعصب‌تان اولین قدم است. نقاط ضعف ذهن خودتان را بشناسید و اگر به هر مذاکره فروش با احتیاط برخورد کنید و مرتبا در مورد قضاوت خود فکر کنید، احتمال اینکه در تله‌های ذهن خود بیفتید کمتر است.

2. تصمیم خودتان را برای خرید یا معامله کمی به‌ تاخیر بیندازید

بد نیست کمی تصمیم خودتان را برای خرید، معامله یا هرچیزی دیگری به تعویق بیاندازید. در اصل، مرحله دوم شامل کند کردن فرآیند تصمیم گیری و جستجوی اطلاعات اضافی است.

مثلا: هنگام مذاکره برای خرید یک ماشین، می تواند عاقلانه باشد که وقت خود را صرف کنید. چرا قبل از بازدید از فروشگاه، تحقیقات آنلاین انجام نمی دهید؟ باید سعی کنید که حسابی در این زمینه تحقیق داشته باشید و سپس خریدتان را نهایی کنید.

3. بهتر است کمی دانش و اطلاعات در آن زمینه داشته باشید

همان‌طور که در بالا گفته شد، اثر لنگر، تمایل ما به تکیه بر اولین اطلاعاتی است که با آن مواجه می‌شویم. چنین اطلاعاتی به عنوان یک لنگر عمل می‌کند و ما تصمیمات بعدی خود را حول آن نقطه مرجع تنظیم می‌کنیم.

سوگیری لنگر بر تصمیمات روزانه ما تأثیر می‌گذارد، از جمله تصمیمات خرید و تصمیمات مهمی که در محل کار می‌گیریم. یک لنگر اساسا می‌تواند هر چیزی باشد. زمانی که از تأثیر قدرتمندی که اثر لنگرگیری استراتژیک می‌تواند بر قضاوت ما داشته باشد آگاه شدید، می‌توانید از این دانش برای منافع شخصی خود استفاده کنید.

به‌ عنوان‌ مثال، تحقیق در مورد میانگین قیمت فروش برای مدل ماشین دست دوم مورد علاقه شما و استفاده از آن به عنوان یک لنگر برای انتخاب خودتان.

مثالی از اثر لنگر انداختن

کاربرد اثر لنگر انداختن در کسب و کار

در دنیای پررقابت کنونی، استفاده از روش‌ها و استراتژی‌های نوین در بازاریابی امری ضروری و حیاتی است. یکی از این روش‌ها که در سال‌های اخیر به یک ابزار کارآمد برای بازاریابان حرفه‌ای تبدیل شده است، اثر لنگر انداختن است. این پدیده که از روانشناسی شناختی برخاسته است، توانسته است در طراحی استراتژی‌های بازاریابی و تأثیرگذاری بهتر بر تصمیمات مشتریان، نقش کلیدی ایفا کند.

در این بخش، به بررسی کاربردهای اثر لنگر انداختن در کسب و کار خواهیم پرداخت:

1. قیمت‌گذاری استراتژیک

شرکت‌ها می‌توانند با ایجاد یک لنگر قیمتی مناسب در ذهن مشتریان، تصمیم‌گیری مشتری را در جهت مطلوب خود هدایت کنند. این امر به شرکت‌ها امکان می‌دهد که با ارائه قیمت‌های اولیه بالاتر، درک مشتری را تثبیت کرده و پس از آن به تخفیف‌ها یا پیشنهادهای ویژه بپردازند ولی در نهایت اجناس را با همان قیمتی که در نظر داشته‌اند اما با آمار بالاتر به مشتریان بفروشند یا خدمات خود را ارائه دهند.

2. بهبود ارائه مزیت‌ها و ویژگی‌ها به مشتریان

استفاده از لنگر با توضیح مزیت‌ها و ویژگی‌های محصولات یا خدمات می‌تواند به شرکت‌ها در جلب توجه مشتریان کمک کند. به عنوان مثال، ارائه مزایایی که به نظر مشتریان ارزشمند به نظر می‌رسد، به عنوان لنگر می‌تواند تأثیر بسزایی در تصمیم‌گیری مشتریان داشته باشد.

3. استفاده از پکیج‌های متنوع

ایجاد پکیج‌های مختلف با قیمت‌های متفاوت به شرکت‌ها این امکان را می‌دهد که مشتریان را بیشتر و راحت‌تر به سمت خرید از گزینه‌های با ارزش‌تر هدایت کنند. این پکیج‌ها می‌توانند به عنوان لنگرهای مؤثر در تصمیم‌گیری مشتریان عمل کنند.

4. امکان مذاکره مؤثر با مشتری

در مذاکرات تجاری، ایجاد یک لنگر اولیه صحیح و مناسب می‌تواند تأثیر مثبتی در نتیجه مذاکره داشته باشد. این لنگر به عنوان نقطه شروع تعیین قیمت و شرایط اولیه به کار می‌رود و به هر دو طرف معامله کمک می‌کند تا به توافقی که به سود هر دو طرف باشد، دست یابند.

استاد احمد محمدی
فروش شما فقط وقتی که اقدام مثبتی انجام می دهید می تواند بهتر شود.
استاد احمد محمدی

5. ارتقاء اعتماد مشتری

اثر لنگر انداختن می‌تواند باعث تقویت اعتماد مشتریان نسبت به محصول یا خدمات شرکت شود. اگر مشتریان پس از یک لنگر صحیح در ارائه محصول یا خدمات، مثلاً وجود تخفیف 30 درصدی روی یک محصول، آن را تهیه کرده و از کیفیت آن مطمئن شوند، لنگرهای بعدی شما را بهتر باور می‌کنند. در نتیجه زمانی که از یک لنگر ارائه شده در تبلیغات خاصی خبردار شوند، احتمال خرید آن محصول یا خدمت به طور قابل توجهی افزایش می‌یابد.

6. امکان توسعه محصولات و خدمات

شرکت‌ها می‌توانند از اثر لنگر انداختن برای فروش بیشتر و در نهایت گسترش محصولات یا خدمات خود استفاده کنند. با ارائه محصولات یا خدمات جدید به کمک تکنیک لنگر انداختن، می‌توانید مشتریان بیشتری را نسبت به محصولات جدید شرکت ترغیب کنید.

7. ترویج تخفیف‌ها و پیشنهادهای ویژه

با ارائه یک پیشنهاد ویژه به عنوان لنگر، مشتریان به خرید محصولات یا گرفتن خدمات با ارزش‌تر ترغیب می‌شوند و در نهایت سود کسب و کار افزایش پیدا خواهد کرد. این تخفیف‌ها و پیشنهادهای ویژه می‌توانند برای جذب مشتریان جدید یا حفظ مشتریان فعلی بسیار مؤثر باشند.

8. شناسایی نقاط ضعف و تقویت محصولات

با استفاده از اثر لنگر انداختن به طور صحیح، شرکت‌ها می‌توانند نقاط ضعف محصولات خود را شناسایی کرده و با بهبود آنها و اصلاحات به عنوان لنگر، مشتریان را به انتخاب محصول با بهترین کیفیت ترغیب کنند.

9. افزایش حس لذت از خرید در مشتری

با ارائه تجربه کاربری بهتر و خدمات اضافی به عنوان اثر لنگر انداختن، شرکت‌ها می‌توانند اعتماد و رضایت مشتریان را افزایش داده و آنها را به خرید مجدد ترغیب کنند.

10. امکان فروش‌های تخصصی بیشتر و کوتاه‌مدت 

با اطلاع‌رسانی در مورد فروش‌های تخصصی و کوتاه مدت به عنوان لنگر، شرکت‌ها می‌توانند تعداد خریداران و سود شرکت را در زمان‌های خاص از یک سری محصول یا خدمات مشخص، افزایش دهند.

در نهایت، اثر لنگر انداختن به شرکت‌ها این امکان را می‌دهد که با تبدیل اطلاعات و ارزش‌های مختلف به لنگرهای جذاب و مؤثر، تأثیرگذاری بیشتری در تصمیم‌گیری مشتریان داشته باشند و به عنوان یک نقطه شروع در استراتژی بازاریابی خود، بسیار خلاقانه و مؤثر عمل کنند.

مثال از اثر لنگر انداختن

یک مثال دیگر در این زمینه برای کسب‌ و کار

فرض کنید می‌خواهید فرایندهای داخلی شرکت خودتان را به یک مشاور کسب و کار بسپارید و در مورد چنین قراردادی اطلاعات اولیه ندارید و دقیقا نمی‌دانید که قیمت‌گذاری آن به چه صورت است. یک ذهنیت شما برای چنین قراردادی مثلا مبلغی نزدیک به 100 میلیون تومان است. در چنین مواقعی اگر این مشاور متوجه این موضوع شود، از اثر لنگر انداختن به‌ راحتی استفاده می‌کند.

به‌ عنوان‌ مثال: به شما می‌گوید که پروژه‌های قبلی او برای یک سازمان حدود 2 میلیارد شده است، یک پروژه دیگر او برای وزارتخانه حدود 1 میلیارد و 800 میلیون شده است و… با این کار ذهن شما روی اعداد بزرگ لنگر می‌اندازد؛ با اینکه خودتان هم می‌دانید که شرکت شما به اندازه وزارتخانه بزرگ نیست!

در چنین شرایطی شما قراردادتان با مشاور کسب‌ و کار را روی 200 میلیون می‌بینید و از این قضیه هم راضی و خوشحال هستید.

سخن پایانی

همانطور که در این مقاله گفته شد، اثر لنگر انداختن نوعی خطای ذهنی است که نه تنها بر زندگی روزمره بلکه در بسیاری از کسب‌وکارها هم تاثیرگذار است و می‌تواند در انتخاب و تصمیم نهایی ما تاثیر داشته باشد.

با بررسی و تحلیل شرایط و به‌ تعویق انداختن تصمیم‌گیری‌هایتان می‌توانید از این تله ذهنی دور بمانید و در بهترین شرایط بهترین تصمیم‌ها را بگیرید. برای شرکت‌ها، اثر لنگر پتانسیل بالایی دارد. اگر به‌درستی درک شود و به‌طور استراتژیک مورد استفاده قرار گیرد، می‌تواند موقعیت برند را بهبود بخشد و حتی فروش را افزایش دهد.

به شما پیشنهاد دهیم که اگر به فکر افزایش فروش و جذب مشتریان بیشتر هستید، نگاهی به دوره بازاریابی و فروش آکادمی بازار هم بیاندازید.

5/5 - (15 امتیاز)

سوالات متداول

سوگیری لنگر نوعی خطای ذهنی است و زمانی اتفاق می افتد که شما بر اولین اطلاعاتی که در طول فرآیند تصمیم گیری دریافت می‌کنید، تمرکز و دیگر اطلاعات بعدی را در نظر نخواهید گرفت.
سوگیری لنگر می‌تواند بر انتخاب و تصمیم‌گیری‌های ما در زندگی نقش مهمی داشته باشد و حتی منجر به اشتباهات زیادی خواهد شد؛ چرا که وقتی که ما روی اولین اطلاعات دریافتی به‌ شدت تمرکز کنیم، توانایی ما برای تفکر منطقی و حتی انتخاب گزینه‌های دیگر محدود خواهد شد.
بهترین کار این است که اول از همه تعصب خودتان را بپذیرید و نسبت به این موضوع آگاه باشید و بعد از آن کمی تصمیم‌تان را به تاخیر بیاندازید تا بتوانید بهترین تصمیم را بگیرید.
درسنامه روانشناسی فروش

مشتاق ارتباط با شما هستیم...

"نظرات ارزشمند خود را در پایین صفحه کامنت کنید"

در تلگرام

بازار آکادمی را دنبال کنید !

در اینستاگرام

بازار آکادمی را دنبال کنید !

آکادمی بازار لوگو
تیم تحریریه آکادمی بازار

این مقاله به کوشش تیم آکادمی بازار تولید شده است. ما امیدواریم که با تلاش خود، تاثیری در بهبود و توسعه مهارتهای فردی ، شغلی و کسب و کارشما داشته باشیم.

جهت اطلاع از جدیدترین مقالات ایمیل خود را با ما به اشتراک بگذارید!

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دریافت کتاب مذاکره برای حقوق دلخواه
دریافت کتاب مذاکره برای حقوق دلخواه
دریافت کتاب مذاکره برای حقوق دلخواه
دریافت کتاب سفر به معدن درون
دریافت کتاب سفر به معدن درون
دریافت کتاب سفر به معدن درون
دریافت کتاب خلق برند برتر
دریافت کتاب خلق برند برتر
دریافت کتاب خلق برند برتر
دریافت کتاب نقشه فروش
دریافت کتاب نقشه فروش
دریافت کتاب نقشه فروش

دوره جامع فن بیان

200 دقیقه آموزش رایگان

700,000 تومان

هدیه ویژه آکادمی بازار تقدیم به شما کاربرانی که برای ما "ارزشمند" هستید
سشقسی