موفقیت / انگیزشی

چطور در خانه و در محل کار مسئولیت‌پذیرتر باشیم؟

امروز که خواستم درباره‌ی مسئولیت‌پذیری بنویسم، رفتم و تعدادی متن و مقاله درباره‌ی این موضوع خواندم. واقعیت این است که بسیار بیشتر متوجه شرایط و اوضاع کاری‌ام شدم. و فهمیدم چطور می‌توانم با حس «مسئولیت‌پذیری» بیشتر، حال بهتری در ساعات کاری داشته باشم. حالا می‌خواهم دانسته‌هایم را با شما شریک شوم.

مسئولیت شادی در زندگی
مسئولیت شادی در زندگی

مسئولیت داشتن به چه معناست؟ مسئولیت‌پذیری چیست؟ آیا اصلاً لازم است یا می‌شود نادیده‌اش گرفت؟ فرق عذاب وجدان با مسئول دانستن خود در کجاست؟ این‌ها نکاتی است که می‌خواهیم بهشان بپردازیم: اول تعریف و توصیفی می‌دهیم از «مسئولیت‌پذیری»، سپس راهکارهایی ارائه می‌کنیم برای مسئول بودن در زندگی و بعد هم مسئولیت‌پذیری در سر کار.

اگر از بچه‌ها بپرسید که مسئولیت‌پذیری به چه معناست، می‌گویند: «انجام دادن تکالیف»، یا به‌طور کلی‌تر «انجام کارها به شکل درست». شاید این تعریف را بزرگ‌ترها به بچه‌ها خورانده‌اند تا «اخلاق و رفتار درست» را به آ‌ن‌ها دیکته کنند. اما آیا تعریف مسئولیت‌ داشتن همین است؟ شما چطور فکر می‌کنید؟

تعریف مسئولیت‌پذیری

اگر معنی این اصطلاح را در فرهنگ‌ها جست‌وجو کنیم، بیشتر به واژه‌هایی مثل «وظیفه» یا «سرپرستی» برمی‌خوریم. در لغت‌نامه دهخدا در تعریف واژه‌ی مسئولیت آمده: «عهده‌دار وظایف، اعمال و افعال شدن/ سرپرستی»؛ اما آنچه مهم‌تر و مرتبط‌تر است و با مسئولیت‌پذیری گره خورده، «تعهد» است، متعهد بودن.

مسئولیت‌پذیر بودن یعنی آگاهانه تصمیم گرفتن. فرد مسئول رفتارها و کارهایش را به سمتی رهبری و هدایت می‌کند که توسعه و پیشرفت خودش یا دیگران را در پی داشته باشد. مهم‌تر اینکه فرد مسئول کسی است که پیامد کار یا تصمیمش را می‌پذیرد.

روش‌های مسئولیت‌پذیری در زندگی:

هر پیشرفت و قدرت و موفقیتی بهایی دارد. باید چیزی بدهید تا چیزی به دست آورید. مسئول بودن هم بهایی است برای پیشرفت. یکی از هزینه‌ها‌ی رسیدن به حال خوب و مسیر درست و مقصد مطلوب مسئولیت‌پذیری است. اما چطور و چگونه می‌شود مسئولیت کارها را پذیرفت؟

مسئولیت همه جنبه‌های زندگی
مسئولیت همه جنبه‌های زندگی

8 نکته برای مسئولیت‌پذیر بودن:

  1. مسئولیت فکر، برنامه، کارها و رفتارتان را بپذیرید.

این یعنی بدانید اگر کاری انجام می‌دهید، کسی که مسئول است، کسی که نتیجه‌ی خوب یا بد نصیبش می‌شود، خود شمایید. اگر فکری در سرتان است، آنکه تصمیم می‌گیرد این فکر را عملی کند یا نه، خود شمایید. خب. حالا به این گزاره‌ها برعکس نگاه کنید. شمایید که فکری را عملی می‌کنید یا نه! پس شمایید که باعث می‌شوید چیزی بشود یا نشود. با پذیرفتن مسئولیت اقداماتتان، حواستان هست چه می‌کنید، پس پیش‌پیش دارید به سمت هدف یا مقصدتان برنامه‌ریزی می‌کنید.

  1. دنبال مقصر نگردید.

اگر مدام دنبال تقصیرکار باشید، اگر یک‌سره بگویید: نه، مادرم مقصر بود؛ همکارم تقصیر داشت یا …، همیشه در حالت «قربانی» باقی خواهید ماند، آن وقت انگیزه و انرژی ادامه دادن در مسیرتان را از دست می‌دهید و از موفقیت باز می‌مانید. اگر مسئولیت اتفاقات پیش‌آمده را بپذیرید، از حالت «بیچارگی» به حالت «فاتح و پیروز» تغییر موقعیت می‌دهید.

خب می‌توانید شروع کنید. از خودتان بپرسید: نقش من در این اتفاق چه بوده؟

  1. دست از شکایت بردارید.

شکایت کردن هم مثل مقصر دانستن، شما را در حالت بیچارگی و قربانی بودن نگه می‌دارد. می‌توانید یک جور دیگر به اتفاقات نگاه کنید. طبق برنامه پیش نرفتن، همیشه هم بد نیست. گاهی خودش یک راه تازه، یک ماجرای تازه جلوی راهمان می‌گذارد؛ که این خودش یک هدیه است.

خب بد نیست این را هم امتحان کنید. از خودتان بپرسید: این اتفاق چه چیز تازه‌ای برای من دارد؟ از آن می‌توانم چیزی یاد بگیرم؟

  1. انجام دادن کارها دست‌تنها، ممنوع!

از اینکه کارها را تنها و بی مشورت و کمک انجام دهید، دست بردارید. از دیگران کمک بخواهید که همه‌چیز بهتر پیش برود، که در نهایت از نتایج کارها غافلگیر نشوید. سنگ بزرگ علامت نزدن است. اینکه همه‌ی کارها و مسئولیتش را خودتان بر عهده بگیرید، و هر نوع انتقادی را به مثابه حمله‌‌ی دیگران بدانید، همه چیز را سخت و ناممکن و دست‌نارس می‌کند.

من و یک‌عالمه کار!
من و یک‌عالمه کار!
5. خودت باید خودت را خوشحال کنی.

خودت باید حال خودت را خوب کنی. تمام. مسئولیت شادی و خوشی در زندگی فقط و فقط پای خودت است. نه از چیزی از بیرون. دروازه‌ی بزرگی که به سمت شادی باز می‌شود، هم قدردانی است. باید لیستی از چیزهایی که لازم است قدردان و شکرگزارش باشیم را تهیه کنیم و هر روز گزاره‌های تازه‌ای به آن اضافه کنیم.

ضمناً خیلی راحت می‌شود خشحالی‌های کوچک ایجاد کرد. آهنگ دل‌خواهتان را گوش کنید. اطرافتان را با چیزهایی که دوست دارید، زیبا کنید. حالا لازم است بپرسید: این اتفاق چی؟ می‌تواند حالم را خوب کند؟

  1. در لحظه زندگی کنید.

احتمالاً این جمله حسابی تکراری است و بارها و بارها شنیده‌ایمش. اما واقعاً چند تایمان می‌توانیم به آن عمل کنیم؟ من خودم که باید هر بار بهم یادآوری شود، تا حواسم باشد که گذشته گذشته و آینده هنوز نیامده، که باید الان را دریابم و لذت، کار، درس یا هر برنامه‌ای که می‌خواهم را همین حالا، برای همین حالا بچینم! همین برنامه‌ها مسئولیتتان در زندگی را مدام به یادتان می‌آورد.

  1. حواستان به انتخاب‌ها و تصمیم‌گیری‌هایتان باشد.

شما در هر لحظه ـ چه بدانید، چه ندانید ـ دارید انتخاب می‌کنید. چای یا آب، خواب یا بلند شدن، پیرهن یا بلوز و… . حوستان باشد که حتی با انتخاب نکردن هم در واقع دارید چیز دیگری را انتخاب می‌کنید. حالا موضوع این است که انتخاب‌هایتان در مسیر پیشرفت و پیروزی‌تان قرار دارد یا نه، با هر بار انتخاب هرچیزی در هر لحظه دارید در مسیر انتخابی‌تان برای کار و زندگی و درس و… قدم بر می‌دارید یا از آن دور می‌شوید؟ شما مسئولیت دارید که انتخاب‌هایتان در ادامه‌ی راهِ برنامه‌هایتان باشند.

  1. نیمه‌ی پر لیوان!

نیمه‌ی پر لیوان را ببینید. خوبی‌های مردم را ببینید. ما معمولاً خودمان را بر اساس نیت‌ها و قصدمان قضاوت می‌کنیم، ولی دیگران را بر اساس رفتارشان. خب. بهتر نیست حواسمان به نیت و قصد دیگران هم باشد؟ آنچه که می‌خواستند انجام دهند، نه آنچه پیش آمده؟ این‌طوری در ارتباط بهتری با دیگران قرار می‌گیرید و درباره‌ی مسئولیت اتفاقات پیش‌آمده به شکل درست‌تری قضاوت می‌کنید.

یک راه دیگر برای ارتباط مثمر ثمر این است که در گفت‌وگو به جای اینکه منتظر «جواب دادن» باشید، منتظر «فهمیدن» حرف طرف مقابل باشید! این یعنی سؤال بپرسید تا بهتر و بیشتر دیگران را بفهمید، نه اینکه فقط حرف و رأی خودتان را بزنید و به کرسی بنشانید.

مسئولیت ارتباط مؤثر
مسئولیت ارتباط مؤثر

برویم سراغ کار و مسئولیت‌پذیری در کار!

روش‌های تقویت مسئولیت‌پذیری در محل کار:

مسئولیت کاری که برعهده‌تان است را بپذیرید. فقط همین. این رتبه‌تان را بالاتر می‎برد و دستمزدتان را بیشتر می‌کند. مثل‌ها مدیرها فکر کنید. خودتان را رییس ببینید؛ مسئولیت کل پروژه‌ی زیردستتان را بپذیرید.

  1. سازگار باشید

مسئولیت‌پذیر باشید در محل کار، با سازگار کردن خودتان با فضا. فقط آنچه برایتان لیست شده را انجام ندهید. می‌توانید به فضای کاری‌تان توجه کنید و کارهای بیشتری انجام دهید، کارهایی که شکاف‌ها و نقاط مشکل‌ساز را پر کند.

  1. سخاوتمند باشید.

نه. منظورم پول نیست. لازم نیست همیشه برای کمک به دیگران، بهشان پول بدهید. بخشی از دانشتان را دراختیارشان قرار دهید. بیشتر از ساعت کاری، چند دقیقه به آن‌ها گوش بدهید. با کمی وقت و دقت بیشتر، مشکلات کاری را به سمت حل شدن هدایت کنید.

  1. پرانرژی باشید.

واقعیت این است که در ازای انرژی و زمانی که برای کار می‌گذارید، پول دریافت می‌کنید. در نتیجه اگر می‌خواهید مسئولیت‌پذیر باشید، هم برای کارتان وقت بگذارید، هم انرژی. این انرژی را اگر رئیستان ببیند، هم انرژی را پخش کرده‌اید، هم میزان تمایلتان را در کار نشان داده‌اید و هم به مرور در لیست «دلخواه‌ها و دوست‌داشتنی‌ها» قرار می‌گیرید؛ همه دوست دارند باشید و شما را ببینند.

مسئولیت کارهای من
مسئولیت کارهای من
  1. خودتان را درگیر کنید!

باید با همکارانتان همکاری کنید. شما نمی‌توانید فضای کار را برای خود ایزوله و جدا کنید و بگویید نه! نه از رییسم خوشم می‌آید و نه از همکارانم. هیچ کجای دنیا، کارها این‌طور پیش نمی‌روند. اگر میئولیت کاری را پذیرفته‌اید باید هماهنگ با دیگران، آن را پیش ببرید.

  1. نظم و ترتیب را فراموش نکنید.

باید با نظم و ترتیب کار را پیش ببرید، حالا هر چه قدر سخت، طاقت‌فرسا یا ناخواسته باشد. این قانونش است. تنبلی ممنوع، دیرکردن ممنوع، به تأخیر انداختن ممنوع! مسئولیت‌پذیری در محل کار، هم‌زمان بهانه نیاوردن و انجام به موقع کار تا پایان آن است.

  1. خلاقیت در ایده‌پردازی یا حرفه‌تان.

«این جزو وظایف منه؟» اگر این سؤال را بپرسید و بعد چون جزو وظایف شما نیست، بی خیالش شوید، فرصت بزرگی را برای یک کار تازه ـ خلاقیت ـ از دست داده‌اید. خلاقیت شما کمک می‌کند کارتان در سرعتی بهتر و در کیفیتی بیشتر و زیباتر انجام شود. دنبال راه‌های بهتر بگردید برای انجام‌دادن کارتان. این خودش خلاقیت است.

خب. راه حل زیاد است و آثار و هزینه‌های مسئولیت‌پذیری بسیار. برویم که همین راه‌ها را پیش بگیریم و شروع کنیم. کار سختی نیست. همتی کم، اما ثمربخش. کاری ندارد. کمی مسئول‌تر باشیم، بیشتر و بیشتر موفق و خوشحال!

برچسب ها

عارفه نژادبهرام

جهان از من شروع می‌شود، دقیقاً از همین جا، همین امروز... همین حالا. منی که تصمیم گرفته‌ام بمانم، بکارم، بسازم و ... البته که شاد باشم.

نوشته های مشابه

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

بیست − هفده =

دکمه بازگشت به بالا
بستن